ArtykułyPodręczniki

Zmiany w kanonie lektur szkolnych – trwają konsultacje w sprawie projektu

Zmiany w kanonie lektur szkolnych - trwają konsultacje w sprawie projektu

Do 8 lipca trwają konsultacje społeczne dotyczące propozycji zmian w podstawie programowej, które zakładają m.in. zmiany w kanonie lektur szkolnych, a te — jak zawsze — wzbudzają mnóstwo emocji. Zatem przyjrzyjmy się im bliżej tym lekturom, jakie znalazły się na liście pomysłów ministra edukacji, Przemysława Czarnka.

  1. Zmiany w kanonie lektur szkolnych — uzasadnienie MEN
  2. Lektury szkolne w klasach 1-3 szkoły podstawowej, co się zmieni?
  3. Klasy 4-6 – bez nagradzanego Rafała Kosika
  4. Klasy 7-8 – nowa lista lektur szkolnych
  5. Liceum i technikum – zmiany w wykazie lektur


Zmiany w kanonie lektur szkolnych

Zmiany w kanonie lektur szkolnych — uzasadnienie MEN

Proponowane zmiany dotyczą przede wszystkim wykazu lektur uzupełniających (w przypadku klas 1-3 szkoły podstawowej – propozycji lektur do wspólnego i indywidualnego czytania). — Zapewnia na swojej stronie MEN i dodaje — w kontekście przygotowań uczniów do egzaminu ósmoklasisty czy egzaminu maturalnego, w przypadku lektur obowiązkowych, w projekcie proponuje się tylko nieliczne zmiany polegające wyłącznie na rezygnacji z wybranych pozycji.

Zatem zmiany w kanonie lektur szkolnych nie będą równoznaczne z poszerzeniem materiału, jaki uczniowie będą mieli opanować, żeby zdać egzamin ósmoklasisty i maturalny.

Nowe, lepiej dopasowane do celów kształcenia lektury szkolne

Ministerstwo Edukacji Narodowej uznało, że zmiany w wykazie lektur są potrzebne, by lepiej dopasować książki do celów kształcenia określonych w podstawie programowej. Zatem książki omawiane na lekcjach powinny:

  • mieć walory edukacyjne i wychowawcze (prezentować jasny i czytelny system wartości);
  • charakteryzować się starannym, pozbawionym wulgaryzmów i kolokwializmów językiem;
  • mieć też wartą analizy i omówienia konstrukcję oraz wyraziście zarysowaną akcję.

Podczas analizowania zmian można stwierdzić, że wśród nowych propozycji jest więcej treści patriotycznych i religijnych. Zwłaszcza tych związanych z religią katolicką i Janem Pawłem II (co Przemysław Czarnek podkreślał w wywiadach).

Jednak obok tych książek wśród propozycji do nowego kanonu lektur pojawiło się też kilka ciekawych pozycji. Jak choćby Którędy do Yellowstone Państwa Mizielińskich.


Uczennica czytająca książkę. Lektury szkolne w szkole podstawowej - co się zmieni?

Lektury szkolne w klasach 1-3 szkoły podstawowej, co się zmieni?

W proponowanym wykazie lektur (do wspólnego i indywidualnego czytania) w klasach 1-3 szkoły znalazło się łącznie 26 pozycji.

Klasy 1-3 nowe lektury

Nowości w kanonie lektur na wczesnym etapie nauki w szkole podstawowej to:

  • Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie Julity Grodek
  • Wścibscy, Doroty Gellner, 
  • Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły Piotra Kordyasza (wybór fragmentów)
  • Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata Zofii Kossak-Szczuckiej
  • Piaskowy wilk Åsy Lind
  • Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych Aleksandry i Daniela Mizielińskich

Z jakich książek MEN chce zrezygnować?

Z listy lektur mają zniknąć:

  • Zaczarowana zagroda Aliny Centkiewiczowej i Czesława Centkiewicza
  • Oto jest Kasia Miry Jaworczakowej
  • Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca? Leszka Kołakowskiego
  • Sposób na Elfa Marcina Pałasza

Klasy 4-6 – bez nagradzanego Rafała Kosika

Z listy lektur obowiązkowych w klasach 4-6 zrezygnowano z popularnej, nagradzanej i lubianej przez uczniów powieści. Chodzi o książkę przygodową Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi Rafała Kosika.

Większe zmiany na liście lektur uzupełniających

W przypadku klas 4-6 większe zmiany będą mieć miejsce na liście lektur dodatkowych. Nauczyciel w ciągu roku szkolnego ma obowiązek przeanalizować na lekcjach języka polskiego dwie z nich.

MEN proponuje zrezygnowanie z jednej książki: Winnetou Karola May’a. Zaś sama lista lektur uzupełniających została powiększona aż o 10 nowych pozycji:

  • Pinokio, Carlo Collodi
  • Ruiny Gorlanu, Zwiadowcy. Księga 1. John Flanagan
  • Rzeka, Emilia Kiereś
  • Topsy i Lupus, Zofia Kossak-Szczucka
  • Klechdy sezamowe, Bolesław Leśmian
  • Kubuś Puchatek, Alan Aleksander Milne
  • Tecumseh, Longin Jan Okoń
  • Słoń Birara, Ferdynand Antoni Ossendowski
  • Czerwona kartka dla Sprężyny, Jacek Podsiadło
  • Posłaniec króla, Louis de Wohl

Lektury szkolne - wielu uczniów sięga po audiobookiKlasy 7-8 – nowa lista lektur szkolnych

W wykazie lektur obowiązkowych dla klas 7 i 8 szkoły podstawowej, MEN nie planuje zmian. Jednak w tym przypadku projekt ustawy również wprowadza sporo nowych książek w zestawieniu lektur uzupełniających

Z lektur dodatkowych ma zniknąć powieść Stowarzyszenie  Umarłych Poetów Nancy H. Kleinbaum.

W to miejsce książek MEN proponuje inne książki:

  • Wielki Rybak, Lloyd Cassel Douglas, 
  • Bursztyny (wybrane opowiadanie), Zofia Kossak-Szczucka,
  • Nie lękajcie się! Rozmowy z Janem Pawłem II, André Frossard,
  • Placówka, Bolesław Prus, 
  • Zemsta, Bolesław Prus,
  • Sąd Ozyrysa, Henryk Sienkiewicz, 
  • Jesienna miłość, Nicolas Sparks, 
  • Ziele na kraterze, Melchior Wańkowicz.


Zmiany w kanonie lektur - liceum i technikum: poziom podstawowy i rozszerzony

Liceum i technikum – zmiany w wykazie lektur

W liceum i technikum listy lektur różnią się w zależności od tego, czy w zakresie języka polskiego realizowany jest program podstawowy, czy rozszerzony. 

Język polski zakres podstawowy — zmiany na liście lektur obowiązkowych i uzupełniających

Z listy lektur obowiązkowych (obowiązującej w liceum i technikum w kasach realizujących program podstawowy) znika jedna pozycja: wybrane wiersze Marcina Świetlickiego.

Za to na liście lektur uzupełniających (również na poziomie podstawowym) pojawi się, aż 9 nowych pozycji

  • Juliusz Słowacki, Listy do Matki (fragmenty)
  • Henryk Sienkiewicz, Listy z podróży do Ameryki (fragmenty)
  • Stefan Żeromski, Ludzie bezdomni
  • Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski, wybór wierszy
  • Witold Pilecki, Raport Witolda
  • Wiesław Kielar, Anus mundi
  • Zofia Kossak-Szczucka, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919
  • Jarosław Iwaszkiewicz, wybrane opowiadanie
  • John Ronald Reuel Tolkien, Władca pierścieni. Drużyna pierścienia

Lektury: język polski, zakres rozszerzony – co się zmieni?

Zmiany w kanonie lektur odczują też uczniowie, którzy realizują program z języka polskiego na poziomie rozszerzonym

W tym przypadku MEN chce zrezygnować z tych lektur obowiązkowych:

  • Jan Parandowski, Mitologia, część II Rzym
  • François Villon, Wielki testament (fragmenty)
  • Piotr Skarga, Żywoty świętych (fragmenty)
  • Tadeusz Konwicki, Mała apokalipsa
  • Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku

Z zamian dodaje nowe pozycje na liście lektur uzupełniających:

  • Zofia Kossak-Szczucka, Błogosławiona wina
  • Ferdynand Antoni Ossendowski: Mocni ludzie; Ludzie, zwierzęta, bogowie
  • Krystyna Lubieniecka Baraniak, Gdy brat staje się katem
  • Jan Paweł II: Przekroczyć próg nadziei (fragmenty), Tryptyk rzymski, Pamięć i tożsamość (fragmenty), Fides et ratio (fragmenty)
  • Karol Wojtyła, Przed sklepem jubilera
  • Stefan Wyszyński, Zapiski więzienne
  • Paweł Zuchniewicz, Ojciec wolnych ludzi. Opowieść o Prymasie Wyszyńskim

Nie tylko zmiana w kanonie lektur

Od 9 czerwca trwają konsultacje społeczne dotyczące propozycji zmian w wykazie lektur szkolnych. MEN już tylko do 8 lipca czeka na opinie.

W projekcie obok zmian w kanonie lektur pojawiła się też nowa podstawa programowa z przedmiotu Historia tańca realizowanego w liceach ogólnokształcących i technikach.

MEN chce też zmienić warunki i sposób realizacji przedmiotu Wychowanie do życia w rodzinie (liceum, technikum, szkoła branżowa).

 

Jeżeli szukacie bogatej oferty lektur szkolnych, to odsyłam w to miejsce.

Sprawdź też:


Źródła, z których korzystałam:

  • „Propozycje zmian w wykazie lektur – rozpoczynamy konsultacje społeczne”, www.gov.pl (dostęp: 16.06.2021)
  • Podstawa Programowa Język polski, www.podstawaprogramowa.pl (dostęp: 16.06.2021)
Aneta Świderska